Ảnh của Tôi
16 Phan Ngọc Tòng P.2, TP.Bến Tre, Vietnam
Tin học - Bến tre - Vi tính - Bến Tre - Laptop Bến Tre - Thiết kế - Hướng dẫn - Sửa chữa Lắp ráp cài đặt - Phục hồi ảnh cũ - Hướng dẫn - Dựng đĩa Phim Nhạc - ảnh Kỹ thuật số - Đồ họa - CD&DVD Soft Driver... Các dịch vụ liên quan đến vi tính tin học. Nơi bạn đến là được. Keyword: Tin hoc Ben tre tnx -Vi tinh Ben Tre tnx - Tân Nam Xương - Bến Tre tin hoc tnx - Ben Tre vi tính tnx -bentretnx - vitinhtnx

@ Nhận chụp ảnh, quay phim cưới hỏi, sinh nhật, đám tiệc..., tạo album ảnh & CD & DVD kỹ niệm, album nhạc..., đội ngủ nhà nghề với công nghệ studio kỹ thuật số hiện đại. @

 Hướng dẫn và nhận thiết kế: @Film @Ảnh kỹ thuật số + Ra ảnh dựng phim cho máy chụp hình, máy quay phim Kỹ thuật số,các loại camera... máy điện thoại di động

ồ họa @Corel @Photoshop

@Phone: 016.460.460.22

Truyện thật ngắn

post: psxh

Truyện thật ngắn là gì? Hiện nay chưa có danh từ thống nhất cho thể loại truyện nầy.
Trong tiếng Anh có nhiều tên gọi khác nhau : sudden fiction (truyện bất ngờ), postcard fiction (truyện bưu thiếp), micro fiction (vi truyện) , skinny fiction (truyện gầy)…Ngoài ra, còn có nhiều tên khác : pocket- size story (truyện có kích thước bỏ túi), minute-long story (truyện dài một phút), palm-sized story (truyện có kích thước bằng lòng bàn tay) hay smoke-long story (truyện dài bằng một hơi thuốc) ... James Thomas, Pamelyn Casto gọi truyện thật ngắn là “Flash Fiction” (truyện chớp) , Daniel Boulanger thì gọi là "Nouvelle" (truyện mới) . Trung Hoa gọi là "cực-đỏan-thiên" . Tiếng Việt thì gọi là "truyện cực ngắn" , riêng tôi thì gọi là "truyện thật ngắn". (Tôi chọn cụm từ "Truyện-Thật-Ngắn" mà không dùng "Truyện-Cực-Ngắn" như đa số hiện nay thường dùng . Chữ "cực" có nghĩa là ngắn tối đa , truyện có thể 1 hoặc 2 chữ , hoặc giới hạn số chữ (50 , 100 chữ...), như thế khó gọi là truyện được , nên tôi dùng chữ "thật" nghĩa là truyện có thể dài ngắn tuỳ theo người viết , không ngắn quá đáng hoặc quá lập dị miễn sao nó thật ngắn theo ý của người viết và người đọc là được)

Do những thúc bách của đời sống , thể loại truyện nầy rất ngắn , kích thước được thu nhỏ “cho con người tiện cầm tay” có thể nói nó gắn liền với mạng ảo (internet), nơi mà người ta càng ngày càng ưa tốc độ và càng ngày càng tin tốc độ là biểu hiện của tính hiện đại . Khi giao tiếp theo kiểu gõ chữ (text) trên điện thoại di động được xem là đặc tính nỗi bật của đời sống hiện đại thì sự tiết kiệm về mặt ngôn từ là điều tất yếu. Võ Phiến viết : "... Hoàn cảnh mới, tâm lý mới. Cách đọc ngày nay khác với cách đọc ngày xưa. Cách thưởng ngọan ngày nay khác cách thưởng ngọan ngày xưa. Cách khác thì hậu quả cũng khác. Quan điểm khác. Thẩm mỹ khác..."

Truyện thật ngắn có đặc điểm nổi bật là số chữ được giới hạn , thường truyện phải dưới 2000 từ , nhưng càng ngày truyện thật ngắn lại có khuynh hướng càng ngắn dần đến độ số chữ đuợc tính chính xác giống như một bài thơ Đuờng Luật , chẳn hạn như truyện “Drabble” đòi hỏi đúng 100 từ hay “nanofiction” đòi hỏi 55 từ , hay "Truyện con khủng long" của Augusto Monterroso chỉ có 8 từ : "Thức dậy, con khủng long vẫn còn đó." và truyện “hai từ” của M. Stanley Bubien: The Last Temptation of Christ: “Save yourself!” . Tựa đề dài hơn thân truyện và trở thành nội dung của câu truyện .


Truyện thật ngắn thật ra đã có từ ngàn xưa qua các hình thức truyện ngụ ngôn, giai thoại ... như truyện "Đánh Dấu Thuyền Tìm Gương" :

"Có người nước Sở đi đò qua sông. Khi ngồi đò, vô ý đánh rơi thanh gươm xuống sông. Anh ta vội vàng đánh dấu vào mạn thuyền, nói rằng: "Gươm ta rơi ở chỗ nầy đây" . Lúc thuyền đỗ vào bến, anh ta cứ theo chỗ đánh dấu, lặn xuống nước tìm gươm. " (Lã Thị Xuân Thu) .
Trong các truyện của Trung Hoa thời xưa như Án Tử Xuân Thu, Lã Thị Xuân Thu, Hàn Phi Tử, Tử Hoa Tử, Chiến Quốc Sách... đều viết rất ngắn và đặc biệt trong Liêu Trai Chí Dị có một truyện thật ngắn chỉ có hơn 200 từ .
Truyện cười cũng là một loại truyện thật ngắn , không phải chỉ đọc để vui cười thôi mà còn chứa đựng những tư tưởng ý nhị . Chẳng hạn các truyện sau đây:

-Em phản bội anh mấy lần rồi ?
-2 ạ !
-Thế thôi sao ! Với ai ?
-Lần đầu với một ban nhạc và lần sau với một đội bóng !

Mẹ hỏi con gái:
-Này, tối qua mẹ thấy con hôn một đứa ở ngoài cổng. Nó là ai thế? Cậu cảnh sát, cậu nhà giáo hay cái thằng tự xưng là nhà báo?
-Nhưng mẹ thấy lúc mấy giờ ạ?
-!?

Theo Tăng Giang Bồi truyện thật ngắn là “nghệ thuật từ nhỏ nhìn ra cái lớn".
"... Cái hay của truyện cực ngắn không nằm ở chỗ nó tả mà nằm ở chỗ nó gợi ra. Một truyện cực ngắn hay là truyện có sức ngân và vang thật xa và thật lâu....Đọc xong, người ta cứ bị ám ảnh mãi. Qua sự ám ảnh ấy, câu chuyện tiếp tục tỏa sáng và phát nghĩa....Cũng giống như trong thơ, ở truyện cực ngắn, tác giả chỉ phát ra một số gợi ý để người đọc, chính người đọc mới là kẻ hòan tất tác phẩm..." (Nguyễn Hưng Quốc ) .

Đó là "...một câu chuyện nho nhỏ, hoặc một khía cạnh, một tình cảm, một ảo tưởng, một đoạn đối thọai của một người đều có thể làm thành đề tài của truyện cực ngắn...Truyện cực ngắn dồi triết lý tính. đọc truyện cực ngắn có khái quát lực đối với sinh hoạt hiện thực và xuyên thấu lực đối với bản chất sinh hoạt là đã thông qua sự thực hiện lập ý...." ( Tạ Quốc Tuấn ).


Truyện thật ngắn "... cố tình tạo ra một dáng điệu thoan thoắt, nhẹ nhõm. Hình thức gọn ghẽ không gây sợ hãi cho người đọc, không làm họ hối hả.... " ( Võ Phiến ) .


Do giới hạn về số từ , nên sáng tác truyện thật ngắn giống như sáng tác thơ , “là một sáng tạo mới về thể loại văn học, truyện cực ngắn tự nó có những giới định về quy luật nghệ thuật, như hạn định số chữ theo quy phạm tương đối của nó (trên dưới 500 chữ Hán), thái độ thẩm mỹ (độ tinh chất lượng) và đặc trưng kết cấu (yếu tố tiểu thuyết), v.v… theo quy phạm tương đối của nó” (Dương Hiểu Mẫn).


Định nghĩa cho dài dòng thật ra truyện thật ngắn miễn là phải cô đọng từng từ một , có khi cả một đoạn văn hoặc cả một câu chuyện là đủ rồi.


G.W. Thomas nêu ra “bí quyết” gồm bảy bước:
1. Tìm một đề tài hay một ý tưởng đơn giản nào đó;
2. Không cần phải mở đầu dài dòng;
3. Bắt đầu ngay vào giữa câu chuyện;
4. Tập trung vào một hình ảnh mạnh nhất;
5. Để cho độc giả đoán mò;
6. Sử dụng những ẩn dụ hay những câu chuyện nổi tiếng mà ai cũng biết;
7. Kết luận thật bất ngờ.

Jason Gurley thực dụng hơn : trước hết, cứ viết một truyện ngắn, dài bao nhiêu cũng được. Rồi sau đó, dùng một cây bút bỏ dần bỏ dần những từ, những câu và ý không cần thiết cho đến khi chỉ còn những câu và những từ tối cần thiết cho câu chuyện mà vẫn đầy đủ ý nghĩa.
Nhưng coi chừng , nếu cứ bỏ dần những từ thì theo câu chuyện sau cũng rất là hài hước :

"Có một hiệu buôn trương một tấm bảng với hàng chữ : "Ở đây có bán cá tươi sống" . Một người qua đường thấy thế bàn rằng : " Tất nhiên khi mọi người đọc được tấm bảng là ở đây rồi , cần gì phải viết chữ ở đây." Ông chủ bèn bôi bỏ chữ "ở đây" . Ít lâu sau lại có người nói : "Cần gì phải để chữ có . Thấy cá tất nhiên là có rồi". Trên bảng chỉ còn "bán cá tươi sống" . Nhưng một người khác lại bàn : " Cá để ở quầy hàng là bán rồi . Nên bỏ chữ bán đi" . Một người khác lại nói :" Ồ, sao lại tươi sống , không lẻ Ông lại bán cá ương sao?" Thế là trên bảng quảng cáo của hiệu buôn chỉ còn một chữ " cá " duy nhất ."

Bút pháp của truyện thật ngắn cần phải giản dị không hành văn cầu kỳ , khó hiểu . Hình ảnh trong truyện thì phải nhiều ẩn dụ. Những ẩn dụ sâu sắc được tạo dựng bởi lời văn trong sáng nhẹ nhàng và gợi lên cho người đọc nhiều ý tưởng thì mới là truyện hay . Nhanh , mạnh và hàm súc là 3 yếu tố chánh của truyện thật ngắn . Nhanh là loại bỏ đi những yếu tố thừa. Mạnh là truyện phải cuốn hút trong khi đọc và nỗi ám ảnh không nguôi sau khi đọc xong. Hàm súc là truyện không mô tả mà chỉ gợi ra .
Truyện thì quá ngắn và quá giản dị nhưng hình ảnh lại quá linh động nên cảm xúc của người đọc sẽ đi quá nhanh, không tài nào thâu tóm kịp , do đó muốn thưởng thức loại truyện nầy người đọc phải đọc lại , đọc từ từ, chậm và ít thôi , không thể đọc ngấu nghiến như đọc truyện kiếm hiệp . "... Chúng ta cần đọc cao giọng, đọc đi đọc lại cho nhập tâm câu văn chuyển hóa, biến nhịp điệu thành khúc nhạc thầm của nội tâm ..." ( Đặng Tiến ) .

Cái hay của truyện là "cái nhạt" của truyện đó . Những tình tiết gây sốc không phải là ưu điểm của truyện thật ngắn. Nó phải nhạt, nhẹ nhàng nhưng súc tích và sâu sắc. Như Francois Jullien nói là “một cái nhạt tràn đầy sinh lực”. Kết luận của nó bao giờ cũng bất ngờ khiến cho người đọc phải đọc đi đọc lại nhiều lần và có cảm giác như đang xem một bức tranh thủy mặc Đông phương . Nó gợi lên cái vô cùng. Chẳng hạn hai truyện sau đây , truyện rất giản dị nhưng cảm động , và cũng chân thực nữa.


Tuổi thơ
Thằng Nhân vừa về đến nhà, chưa kịp rửa mặt mũi tay chân liền sà vào lòng bà nội.
- Con đi thăm chị có vui không? Bà hỏi.
Thằng bé mặt buồn xo, phụng phịu:
- Chị Hiếu nói thương con, nhớ con. Vậy mà xin một cái áo mới để tựu trường mặc đi học chị cũng không cho. Nhà chị ở treo áo nhiều ơi là nhiều, đủ màu xanh đỏ tím vàng, đẹp ơi là đẹp...
Bà ái ngại nhìn cháu mà nước mắt ứa ra. Tội nghiệp con bé Hiếu của bà... Mười mấy tuổi đầu đã phải đi làm thuê cho người ta, mấy tháng rồi không dám về thăm nhà vì sợ hụt tiền đóng học phí cho em.

Nhớ mẹ
Dưới quê học hành khó khăn nên mới lớp 2, thằng Út đã được gởi lên thành phố ở với chị Hai. Lâu lắm mẹ mới ra thăm. Lần nào chị Hai cũng nhằn vì mẹ cứ nhai trầu bỏm bẻm suốt ngày, lại vứt bã trầu lung tung. Lần nào cũng vậy. Đưa mẹ ra bến xe về quê xong, chị Hai về thấy nhà vắng ngắt. Tìm mãi mới thấy thằng Út đứng khóc sau kẹt cửa, tay cầm mấy cái bã trầu khô. (An Hạ)

Trần Hữu Thục viết :
"Nếu truyện dài và truyện ngắn chứa đựng rất nhiều phần thừa, thì truyện thật ngắn lại chứa đựng rất nhiều phần thiếu. Cái thừa thì dễ nhìn thấy, dễ tìm hay ít nhất ta cũng dễ cảm nhận được, vậy cái thiếu nằm ở đâu? Thiếu bao nhiêu thì gọi là thiếu đủ? Nên thiếu cái nào và không nên thiếu cái nào? Tìm cách trả lời những câu hỏi đó, chính là nghệ thuật viết truyện thật ngắn. Nói một cách khác, phải tìm cách chừa những khoảng trống, phải để ngõ, phải mở. Do đó, phần thiếu đâm ra vô định. Mặt khác, do cần khoảng trống, các chi tiết rườm rà bị tước bỏ dần đến độ mất hết đặc tính của hiện thực và trong một vài truyện, chúng hoàn toàn biến mất hoặc đóng vai trò của những ẩn dụ. Thành thử, viết truyện thật ngắn, người ta có được cái thoải mái là ít dính líu đến thế giới hiện thực và luận lý thường có tính áp đặt khi viết truyện ngắn hay truyện dài. Nhưng coi chừng, tuớc bỏ quá có lúc chẳng khác gì người ta lóc thịt cá, lóc chăm chỉ và cẩn thận đến nỗi cuối cùng, chỉ còn bộ xương! "

Truyện thật ngắn như một tia chớp loé lên đủ để thấy hình ảnh của những tư tưởng mà người viết đã ấp ủ. Sự kết hợp này, nói như danh hoạ Thẩm Tông Khiên là “tác phẩm có một nửa chủ động và một nửa vô tình thì mới là kiệt tác”. Đó là những hình ảnh tuyệt diệu mà người đọc tự khơi dậy hơn là chính tư tưởng của truyện. Vì truyện thật ngắn cô đọng nên truyện phải có sức nén và chiều sâu . Người đọc càng gợi lên nhiều hình ảnh thì truyện càng hay . Đấy cũng là triết lý của công án thiền. Công án thiền và truyện thật ngắn chỉ đưa ra những tình huống chứ không bàn luận - giảng giải - định nghĩa - phân tích . Truyện thật ngắn cũng giống như một bài thơ haiku 17 chữ của Nhật Bản, người viết dẫn dắt chúng ta đi qua một khu vườn chữ nghĩa nhỏ hẹp để tự trong tâm thức dấy lên những cảm giác xao xuyến qua trí tưởng tượng và mơ ước của người đọc . Nếu thơ haiku là một nghệ thuật tuyệt vời của thi ca ở thế kỷ trước thì truyện thật ngắn là một tác phẩm kỳ diệu của văn chương hiện đại.



Lê Tấn Tài



_______________________________________________






Websites Nhạc Việt


Cùng các bạn,
Những lúc rỗi rảnh muốn đầu óc thanh thản chút qua âm nhạc, thì đây
kho tàng nhạc Việt
PKN

Websites Nhạc Việt
VUÔNG CHIẾU - LUÂN HOÁN: http://www.luanhoan .net/tacgiavn/ 0tgvn.htm
VIỆT NHẠC - MINNESOTA : http://vietnhac. org/cms/
NHÓM CA TRƯỞNG: http://www.catruong .com/
DU CA VIỆT NAM : http://www.ducavn. com/
ÂM NHẠC VIỆT: http://amnhacviet. net/
VIETNAMESE MUSIC DATABASE: http://vmdb. com/
NHẠC CỦA TUI: http://www.nhaccuat ui.com/
WORLD OF INSTRUMENTAL MUSIC: http://www.woim. net/
YÊU NHẠC VÀNG: http://www.yeunhacv ang.com/
VIỆT NAM THƯ QUÁN: http://vnthuquan. net/nhac/
VIỆT GUITAR: http://guitar. vn/
GUITAR VIỆT NAM : http://guitarvietna m.net/
BẾN BỜ ÂM NHẠC: http://benboamnhac. net/index. php
THƠ NHẠC VIỆT: http://www.thonhacv iet.com/
NHỊP CẦU ON-LINE: http://www.nhipcauo nline.com/
SÓNG NHẠC: http://songnhac. vn/
I LOVE NGOC LAN: http://ilovengoclan .com/
Chương Trình Phát Thanh:
70 NĂM TÌNH CA - Hoài Nam phụ trách - Đài SBS (Úc Châu)
CA KHÚC VIỆT NAM - Thanh Trang phụ trách - Đài VOA (Voice of America - Tiếng Nói Hoa Kỳ)
ÂM NHẠC CUỐI TUẦN - Thy Nga phụ trách - Đài RFA (Radio Free Asia - Á Châu Tự Do)
CHƯƠNG TRÌNH THƠ NHẠC - Bích Huyền phụ trách - Đài VOA
NGHỆ SĨ VÀ ĐỜI SỐNG - Trường Kỳ phụ trách - Đài VOA
VĂN HỌC NGHỆ THUẬT - Thụy Khuê phụ trách - Đài RFI (Radio France Internationale)
"NHẠC CHỦ ĐỀ" do Duy Trác phụ trách; "ÂM THANH & NGÔN TỪ" do ĐoànThế Ngữ phụ trách
Đài Tiếng Nói Việt Nam tại Houston (Voice of VietNam- VOVN - Houston, Texas)
NHỮNG SÁNG TÁC MỚI - Nguyễn Đăng Tuấn phụ trách - Đài Việt Nam Hải Ngoại
HẢI NGOẠI THI CA - Miên Du Đà Lạt phụ trách - Đài Sài Gòn - Dallas, Texas
Nhạc Sĩ:
PHẠM ĐỨC HUYẾN: http://www.phamduch uyen.com/
PHÓ QUỐC THĂNG & PHÓ QUỐC LÂN:
LÊ UYÊN PHƯƠNG: http://leuyenphuong .com/
ĐỨC HUY:
TRỊNH NAM SƠN:
NGỌC TRỌNG:
TÙNG GIANG:
PHẠM QUANG TUẤN: http://tuanpham. org/
THỤY MI:
HOÀNG VIỆT KHANH: http://www.hoangvie tkhanh.com/
HOÀNG CÔNG LUẬN - vĩ cầm, hòa âm: http://www.lacnam. com/
QUỐC TOẢN - keyboard, hòa âm: http://quoctoan. com/
MICHAEL HÙNG - saxo, hòa âm: http://www.michaelh ung.com/
GIANG ĐÔNG - dương cầm, hòa âm: http://daviddong. net/giangdong/ index.php? section=1
NGUYỄN QUANG - dương cầm, hòa âm: http://www.myspace. com/nguyenquangs tudio
ĐẶNG THÁI SƠN - dương cầm cổ điển: http://www.dangthai son.net/
NGUYỄN QUỲNH - dương cầm cổ điển: http://quynhnguyen. com/music. aspx
ĐỖ ĐÌNH PHƯƠNG - tây ban cầm cổ điển: http://dodinhphuong .com/
ĐẶNG HUY HOÀNG - tây ban cầm cổ điển: http://artandclassi calguitar. com/hoangdang. htm
KIM CHUNG - tây ban cầm cổ điển: http://www.myspace. com/kimchung
VŨ CƯỜNG - trumpet - jazz: http://www.cuongvu. com/
PHẠM ĐỨC THÀNH - đàn bầu: http://www.phamduct hanh.com/
KHẮC CHÍ & HOÀNG BÍCH - nhiều loại đàn dân tộc: http://www.khacchi. com/index_ vn.html


_______________________________________________







Lời tỏ tình mộc mạc của dân quê







Cùng các bạn,
Rỗi rảnh, cùng nhau đọc nhửng câu tỏ tình mộc mạc của dân quê miền Nam, vui vui, nhẹ nhàng mà ngọt ngào.
PKN

Sự mộc mạc hồn nhiên ở từ ngữ, cách thể hiện dung dị và ngộ nghĩnh gây nên những bất ngờ thú vị là chất hóm hỉnh thường thấy trong ca dao tình yêu Nam bộ. Đó cũng là biểu hiện tính cách đặc trưng của người dân nơi đây.
Trước hết là chất hóm hỉnh không cố tình, không dụng công, toát ra một cách tự nhiên qua những từ ngữ mộc mạc; không hề trau chuốt chân thật đến độ người nghe phải bật cười. Một anh chàng quá đỗi si tình đã trở thành ‘liều mạng’:


 Dao phay kề cổ, Máu đổ không màng
Chết thì chịu chết
Buông nàng anh không buông
Một cô nàng thật thà cả tin đã giật mình ‘hú vía’ vì kịp thời nhận ra ‘chân tướng’ đối tượng:


May không chút nữa em lầm

Khoai lang khô xắt lát em tưởng cao ly sâm bên Tàu
Có những nỗi niềm tương tư ấp ủ trong lòng, nhưng cũng có khi người ta không ngại ngần thổ lộ trực tiếp với bạn tình:

Tôi xa mình hổng chết cũng đau
Thuốc bạc trăm không mạnh, mặt nhìn nhau mạnh liền
Họ là những người lao động chân chất, nên cũng bày tỏ tình cảm với nhau bằng thứ khẩu ngữ thường ngày không chưng diện, màu mè, tuy vậy, cái tình trong đó cũng mãnh liệt và sâu sắc.
Đây là lời tâm sự của một anh chàng đêm hôm khuya khoắt lặn lội đi thăm người yêu:



Thương em nên mới đi đêm

Té xuống bờ ruộng đất mềm hổng đau
May đất mềm nên mới hổng đau
Phải mà đất cứng ắt xa nhau phen này
Chàng thật thà chất phác, nhưng mà cũng có chút ranh ma đấy chứ? Chất hóm hỉnh đã toát ra từ cái ‘thật thà tội nghiệp’.
Nhưng phần lớn vẫn là sự hóm hỉnh mang tính chất đùa nghịch. Một chàng trai đã phóng đại nỗi nhớ người yêu của mình bằng cách so sánh ví von trào lộng:

Vắng cơm ba bữa còn no
Vắng em một bữa giở giò không lên

Nỗi vấn vương tơ tưởng đi vào tận giấc ngủ khiến chàng trở nên lú lẫn một cách buồn cười:

Phòng loan trải chiếu rộng thình
Anh lăn qua đụng cái gối, tưởng bạn mình, em ơi!
Nhưng cái độc đáo là ở đây nỗi niềm đó lại được bộc lộ một cách hài hước:


Tôi xa mình ông trời nắng tôi nói mưa

Canh ba tôi nói sáng, giữa trưa tôi nói chiều
Có một chút phóng đại làm cho lời nói nghe hơi khó tin! Nhưng hề gì. Chàng nói không phải cốt để đối tượng tin những điều đó là sự thật mà chỉ cốt cho nàng thấu hiểu tấm tình si của mình. Nàng bật cười cũng được, phê rằng ‘xạo’ cũng được, miễn sao hiểu rằng mình đã phải ngoa ngôn lên đến thế để mong người ta rõ được lòng mình.

Lại có một chàng trai đang thời kỳ tiếp cận đối tượng, muốn khen cô nàng xinh đẹp, dễ thương mà khó mở lời trực tiếp. Để tránh đột ngột, sỗ sàng, chàng đã nghĩ ra một con đường vòng hiếm có:

Trời xanh bông trắng nhụy huỳnh
Đội ơn bà ngoại đẻ má, má đẻ mình dễ thương

Mục đích cuối cùng chỉ đơn giản là khen ‘mình dễ thương’ mà chàng đã vòng qua năm non bảy núi. Bắt đầu từ thế giới tự nhiên – trong thế giới tự nhiên lại bắt đầu từ ông trời – tạo hóa sinh ra những loại cây, hoa đẹp đẽ – rồi mới bước qua thế giới của loài người – trong thế giới loài người lại từ hiện tại ngược dòng lịch sử để bắt đầu từ tổ tiên ông bà, tới thế hệ cha mẹ, rồi tới nhân vật chính – ‘mình’. Thật là nhiêu khê, vòng vo tam quốc làm cho đối tượng hoàn toàn bất ngờ. Những lời ngộ nghĩnh kia dẫn dắt tới sự hiếu kỳ háo hức muốn biết ‘chuyện gì đây’, cho đến khi cái kết cục thình lình xuất hiện làm cho cô nàng không kịp chống đỡ… Nhưng mà nó thật êm ái, thật có duyên biết bao, nên dù phải đỏ mặt, cô hẳn cũng vui lòng và không thể buông lời trách móc anh chàng khéo nịnh!
Ngược lại, cũng có những lời tỏ tình khá táo bạo, sỗ sàng, nhưng hình ảnh thì lại hết sức ngộ nghĩnh, dí dỏm:


Con ếch ngồi dựa gốc bưng

Nó kêu cái ‘quệt’, biểu ưng cho rồi
Những người nghe câu ‘xúi bẩy’ này không thể không bật cười, còn đối tượng xúi bẩy cùng lắm cũng có thể tặng cho người xúi có phần trơ tráo kia một cái nguýt dài.
Những câu ca dao hóm hỉnh không chỉ bật lên từ tâm trạng đang vui, tràn đầy hy vọng, có khi ‘rầu thúi ruột’ mà họ vẫn đùa. Những trắc trở trong tình yêu nhiều lúc được trào lộng hóa để ẩn giấu nỗi niềm của người trong cuộc:


Thác ba năm thịt đã thành bùn
Đầu thai con chim nhạn đậu nhánh tùng chờ em
Quả là ‘khối tình thác xuống tuyền đài chưa tan’, nên chàng lại quyết tâm chờ tiếp ở kiếp sau cho đến khi nào nên duyên nên nợ. Kiên nhẫn đến thế là cùng!

Khi chàng trai cố gắng đến hết cách vẫn không cưới được người mình yêu, không biết trút giận vào đâu, bèn đổ lỗi cho một nhân vật tưởng tượng:
Quất ông tơ cái trót
Ổng nhảy tót lên ngọn cây bần
Biểu ông se mối chỉ năm bảy lần, ổng hổng se
Thái độ quyết liệt trong tình yêu lắm lúc được thể hiện đầy mãnh liệt. Anh chàng hay cô nàng trong câu ca dao dưới đây đã xem cái chết nhẹ như lông hồng. Thà chết còn hơn là lẻ bạn!


Chẳng thà lăn xuống giếng cái ‘chũm’

Chết ngủm rồi đời
Sống chi đây chịu chữ mồ côi
Loan xa phượng cách biết đứng ngồi với ai?
Có chàng trai thì quyết tâm đem tuổi thanh xuân gửi vào cửa Phật:


Nếu mà không lấy đặng em

Anh về đóng cửa cài rèm đi tu

Chàng vừa muốn tỏ lòng mình vừa muốn thử lòng người yêu. Và cô nàng cũng tỏ ra quyết tâm không kém. Chàng đi đến đâu nàng theo đến đó để thách thức cùng số phận:



Tu đâu cho em tu cùng

May ra thành Phật thờ chung một chùa

Bằng câu đùa dí dỏm của mình, cô nàng đã làm nhẹ hẳn tầm nghiêm trọng của vấn đề trong tư tưởng anh chàng và cũng hóa giải tâm tư lo âu, phiền muộn của chàng – ‘Có gì đáng bi quan đến thế? Cái chính là em vẫn giữ vững lập trường’ – đồng thời cũng hàm thêm chút chế giễu – ‘Mà có chắc là tu được không đấy?’.
Khi yêu, nhiều cô gái cũng mạnh dạn bày tỏ tình cảm của mình không kém các chàng trai.


Phải chi cắt ruột đừng đau
Để em cắt ruột trao anh mang về

Không tiếc cả thân thể, sinh mạng của mình, nhưng cô gái chỉ… sợ đau, thật là một cái sợ đầy nữ tính rất đáng yêu. Hay khi chàng trai muốn liều mình chứng tỏ tình yêu, nhưng cũng lại ‘nhát gan’ đến bật cười:
Gá duyên chẳng đặng hội này
Tôi chèo ghe ra sông cái, nước lớn đầy… tôi chèo vô
Tinh nghịch, hóm hỉnh những lúc đùa vui và cả những khi thất vọng, đó là tinh thần của người lao động để chống chọi những khắc nghiệt của hoàn cảnh. Những chàng trai, cô gái đất phương Nam đã lưu lại trong lời ca câu hát cả tâm hồn yêu đời, ham sống, hồn nhiên của họ trên con đường khai mở vùng đất mới của quê hương tiếp nối qua bao thế hệ – Đó là tinh thần phóng khoáng, linh hoạt, dày dạn ứng biến của những con người:
Ra đi gặp vịt cũng lùa; Gặp duyên cũng kết, gặp chùa cũng tu…

Đoàn Thị Thu Vân


Mời coi thêm